казак жазушысы кадыр мырза алиев

Т_ркстандаCы аштыK ж‰не большевиктердS аштыK саясаты

М. ШоKай басынан бастап большевиктер Т_ркстанCа ешбр жаKсылыK жасамайды, бaл террордыS басы дед. Расында да, бaл жылдар aзаKKа созылCан халыK KасретнS бастамасы болды.

М.ШоKай Т_ркстанды отарлаCан большевиктерге сaраKты т™теснен Kоя]ды: «Большевик мырзалар, айтыSыз]дар]шы, Сырдария облысындаCы KазаKтар]дыS аштыKKа aшырауына км кн‰л? Т_ркстанда аштыKты aйымдастырCан кн‰ллер бр рет те болса сотталу]шы]ныS орындыCына неге отырCызылCан жоK?». Бaл шекараныS арCы жаCында шырылдаCан халыKтыS жанашыр aлы]ныS жан айKайы деп блемз.

Мaстафа ШоKай баяндаCан 1921-1922 жылCы аштыK KазаK халKы _шн жаSа ™кмет орнаCаннан соS Kызыл KырCынныS бастамасы болатын. Т™менде М. ШоKайдыS Париждег мaраCатында саKталCан, 1923-1927 жылдарда «Дни», «Последние новости» басылымдарында шыKKан жарияланымдары берлп отыр. Jайраткер ™з жарияланымдарында негзг дерек к™зн кеSестк мерзмд басылымдардан алатынын жасырмайды.

Д‰л сол кезде Т_ркстандаCы аштыK туралы айту м_мкн болмады. СоCан Kарамастан, шетелде ж_рген М. ШоKай кеSестк тоталитарлыK ж_йе aйымдастырCан аштыKтыS Kасретн еуропалыK мерзмд басылымда жария етт. €рт_рл газет беттернде жарияланCан маKалаларына к™з ж_грткенде, сол кездS аянышты суреттер к™з алдымызCа келгендей болады.

К™п уаKыт «жабулы Kазан», «™те Kaпия», «айтуCа тыйым салынCан» болып келген бaл таKырып ‰л ™з зерттеушлерн к_тп жатыр. 1921-1922 жылдардаCы аштыK кезнде КеSес ™кметнS алып келген Kасретнен зардап шеккен халыK саны мен статистикалыK м‰лметтер, себептер мен салдарлары, экономикалыK реформалардыS кемшлктер толыK айтылмады. ОрталыKтыS басымшылыCы отандыK тарихнамада баCасын алатын кез жетт.

70 жылдыS шндег осы трагедиялардыS ™з-аK бр халыK _шн _лкен н‰убет, бастан ™ткен тауKымет екен аныK. JырыK жыл KырCыннан бетер KазаK халKыныS _штен ексн жусатып салCан алапат аштыK трагедиясы т‰уелсздк жылдары ашыK айтылып, жазылып, зерттеле бастады.

ХХ Cасыр JазаK халKы _шн тауKымет мол, Kарама-KайшылыCы к™п, зерттеуд, зерделеуд Kажет ететн тарихи кезеS. `лы Kазан т™SкерснS аласапыран Kaйындары, коллективтендру кезнS лаSы, малынан айырылCан елдS алапат аштыKKа aшырауы, 37-нS KырCыны одан кейнг соCыстыS мне, т_гел термелемей-аK бас-аяCы

АйтуCа тыйым салынCан аKиKат

Елжау Алыпк™к Н‰ндбиaлы атындаCы блог

sjanbolat жеке блогы - | 2012 | 12 | 06